Zasady szacowania szkód w rolnictwie w 2022 roku

Zasady szacowania szkód w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnych zjawisk atmosferycznych na terenie województwa warmińsko - mazurskiego,

obowiązujące w 2022 r.,

opracowane na podstawie wytycznych MRiRW dla Komisji powołanych przez Wojewodę 

 

Podstawowe informacje dotyczące szacowania szkód:

Definicje niekorzystnych zjawisk atmosferycznych:

1) powódź – oznaczają szkody powstałe wskutek:

a) zalania terenów w następstwie podniesienia się poziomu wód płynących i stojących,

b) zalania terenów wskutek deszczu nawalnego,

c) spływu wód po zboczach lub stokach na terenach górskich i podgórskich.

Nie traktuje się natomiast jako zalania, nawilgocenia gleby, jeżeli nie było ono poprzedzone wystąpieniem wody na powierzchni gruntu. Jako zalania nie traktuje się również zastoisk wodnych, utrzymujących się corocznie w terenach podmokłych o wysokim poziomie wody gruntowej przez dłuższe okresy czasu niezależnie od nasilenia opadów atmosferycznych;

2) huragan – oznaczają szkody powstałe w wyniku działania wiatru o prędkości nie mniejszej niż 24 m/s, którego działanie wyrządza masowe szkody; pojedyncze szkody uważa się za spowodowane przez huragan, jeżeli w najbliższym sąsiedztwie stwierdzono działanie huraganu;

3) piorun – oznaczają szkody będące następstwem wyładowania atmosferycznego pozostawiającego bezsporne ślady tego zdarzenia, potwierdzonego dokumentem z Policji lub Straży Pożarnej lub Powiatowego Inspektora Weterynarii w przypadku zwierząt gospodarskich, jeżeli zdarzenie miało miejsce poza budynkiem inwentarskim;

4) suszę – oznaczają szkody spowodowane wystąpieniem, w dowolnym sześciodekadowym okresie od dnia 21 marca do dnia 30 września, spadku klimatycznego bilansu wodnego poniżej wartości określonej dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb; a zatem szkody powstałe w wyniku suszy można szacować wyłącznie wówczas gdy na danym terenie zgodnie z KBW wystąpiła susza;

5) ujemne skutki przezimowania – oznaczają szkody spowodowane wymarznięciem, wymoknięciem, wyprzeniem, wysmaleniem lub wysadzeniem roślin, w okresie od dnia 1 grudnia do dnia 30 kwietnia, polegające na całkowitym lub częściowym zniszczeniu roślin lub całkowitej utracie plonu lub jego części;

6) przymrozki wiosenne – oznaczają szkody spowodowane przez obniżenie się temperatury poniżej 0°C, w okresie od dnia 15 kwietnia do dnia 30 czerwca, polegające na całkowitym lub częściowym zniszczeniu roślin lub całkowitej utracie plonu lub jego części;

7) deszcz nawalny - oznaczają szkody powstałe wskutek deszczu o współczynniku wydajności co najmniej 4; w przypadku braku możliwości ustalenia tego współczynnika bierze się pod uwagę stan faktyczny i rozmiar szkód w miejscu ich powstania, świadczące wyraźnie o działaniach deszczu nawalnego;

8) obsunięcie się ziemi - oznaczają szkody spowodowane przez zapadanie się ziemi oraz usuwanie się ziemi, z tym że za szkody spowodowane przez:

a) zapadanie się ziemi - uważa się szkody powstałe wskutek obniżenia się terenu z powodu zawalenia się podziemnych wolnych przestrzeni w gruncie;

b) usuwanie się ziemi - uważa się szkody powstałe wskutek ruchów ziemi na stokach;

9) grad - oznaczają szkody powstałe wskutek opadu atmosferycznego składającego się z bryłek lodu; 10) lawinę – oznaczają szkody powstałe wskutek gwałtownego zsuwania się lub staczania ze zboczy górskich lub podgórskich mas śniegu, lodu, skał, kamieni, ziemi lub błota.

 

I. Zadanie rolnika w przypadku szkody spowodowanej niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi

 

1. Warunkiem oszacowania przez Komisję powołaną przez Wojewodę, szkód spowodowanych przez grad, deszcz nawalny, ujemne skutki przezimowania, przymrozki wiosenne, powódź, huragan, piorun, obsunięcie się ziemi, lawinę lub suszę w środku trwałym jest złożenie wniosku o oszacowanie szkód zawierającego podpisaną przez składającego wniosek zgodę na przetwarzanie podanych danych osobowych, które są niezbędne do oszacowania szkód. Do wniosku należy załączyć aktualny wydruk wniosku o płatności bezpośrednie, wniosek może zostać złożony w formie papierowej lub elektronicznej.

 

WAŻNE: Wnioski o oszacowanie strat w uprawach rolnych spowodowanych przez suszę i sporządzanie protokołu dokonuje się poprzez aplikację publiczną, bez udziału Komisji, za wyjątkiem szkód spowodowanych przez suszę w środkach trwałych, tj. drzewach i krzewach owocowych oraz szkółkach (rośliny mateczne i sady zraźnikowe).

 

Podanie i ujęcie w protokole nieprawidłowych danych może wiązać się z wydłużeniem terminu otrzymania przez producenta rolnego protokołu, a w konsekwencji z utrudnieniami w uzyskaniu pomocy.

 

2. Producent rolny, w gospodarstwie którego, wystąpiły szkody spowodowane niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi, składa wniosek o oszacowanie szkód – wzór nr 1, kompletnie wypełniony, w gminie w której znajduje się siedziba gospodarstwa. Do wniosku należy dołączyć aktualny wydruk wniosku o przyznanie płatności na rok 2022, jeżeli były zmiany we wniosku, wniosek po zmianach. (Wydruk wniosku o dopłaty stanowi integralną część wniosku rolnika do gminy o oszacowanie szkód).

 

3. W przypadku, jeżeli rolnik posiada grunty także w innych gminach województwa warmińsko - mazurskiego (poza siedzibą gospodarstwa), składa także wniosek / wnioski uproszczone – wzór nr 2 pozostałych gminach w województwie pod warunkiem, że wystąpiły tam szkody w uprawach rolnych. We wniosku/ wnioskach skierowanych do tych gmin, poza gminą w której jest siedziba gospodarstwa (w której należy złożyć wniosek kompletnie wypełniony – wzór nr 1), w pozostałych gminach należy podać we wniosku jedynie wybrane dane, tj. dane adresowe, rodzaj niekorzystnego zjawiska, datę wystąpienia szkody, rodzaj i powierzchnię wyłącznie uszkodzonej uprawy.

 

4. W przypadku, gdy rolnik posiada grunty w dwóch lub więcej województwach, składa wnioski o oszacowanie szkód we wszystkich gminach w województwie i poza województwem, w których wystąpiły szkody w uprawach. Uwaga: wzory wniosków umieszczone na stronie internetowej Urzędu obowiązują tylko w województwie warmińsko – mazurskim. W przypadku jeżeli rolnik składa wniosek w innych województwach, składa je na wzorach tam obowiązujących. Jeżeli większość posiadanych gruntów zlokalizowana jest w województwie warmińsko – mazurskim, to protokół zbiorczy sporządza gmina w której rolnik posiada najwięcej gruntów. Kompletny wniosek wraz z wydrukiem wniosku o płatności bezpośrednie należy złożyć w tej gminie.

 

5. W przypadku, gdy gospodarstwo położone jest na terenie dwóch lub więcej województw, a protokół zbiorczy sporządza komisja gminna w tym województwie, w którym rolnik posiada najwięcej gruntów, to w takiej sytuacji poszkodowany rolnik przedstawia w terminie do 45 dni, protokoły tzw. z części gospodarstwa z gmin położonych poza województwem dla tej komisji gminnej, w której posiada najwięcej gruntów, celem sporządzenia protokołu zbiorczego. W przypadku, gdy gospodarstwo, w którym wystąpiły szkody posiada grunty jedynie w województwie warmińsko – mazurskim, a szkody wystąpiły także w innych gminach województwa, to protokół zbiorczy sporządza gmina, w której znajduje się siedziba gospodarstwa, a pozostałe gminy w których wystąpiły szkody przekazują protokoły tzw. cząstkowe, które sporządzane są w 1 egz. do tej gminy, która sporządza protokół zbiorczy (skan protokołu cząstkowego należy przekazać wyłącznie drogą elektroniczną).

 

6. Producent rolny składa wniosek na opracowanym formularzu dostępnym w gminie lub na stronach internetowych urzędu gminy oraz Warmińsko – Mazurskiego Urzędu Wojewódzkiego w Olsztynie (Warmińsko – Mazurski Urząd Wojewódzki w Olsztynie, w zakładce: Co robimy > Sprawy z zakresu ochrony środowiska, przyrody oraz rolnictwa > Rolnictwo, w możliwie krótkim terminie od dnia wystąpienia niekorzystnego zjawiska atmosferycznego, tak aby w przypadku wystąpienia niekorzystnego zjawiska o szerokim zasięgu, komisje mogły oszacować szkody w terminie, przed zbiorem upraw).

 

7. Rolnik we wniosku do gminy, w której jest siedziba gospodarstwa – wzór nr 1, wyszczególnia całą powierzchnię upraw w gospodarstwie rolnym, położoną we wszystkich gminach województwa warmińsko - mazurskiego, jak też w gminach położonych na terenie innych województw, zgodną z wnioskiem o płatności bezpośrednie, skierowanym do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Ponadto we wniosku rolnik podaje także wchodzącą w całkowitą powierzchnię upraw rolnych w danym sezonie wegetacyjnym, z których w danym roku przewidziany jest zbiór plonu w gospodarstwie rolnym (zgodnie z wnioskiem o płatności bez uwzględnienia ugorów, odłogów i nieużytków), powierzchnię upraw rolnych w dniu wystąpienia szkód z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych (UZ) tzn.: traw w uprawie polowej na zielonkę, motylkowych drobnonasiennych na zielonkę, mieszanek motylkowych z trawami, roślin pastewnych objętościowych z użytków zielonych (uprawa lub zielonka), rośliny pastewne objętościowe z łąk – zielonka, rośliny pastewne objętościowe z pastwisk, rośliny pastewne objętościowe z pastwisk pielęgnowanych, rośliny pastewne objętościowe z pastwisk niepielęgnowanych.

 

8. Zarządzenia o powołaniu komisji przez Wojewodę we wszystkich gminach, w poszczególnych powiatach województwa wraz ze składami osobowymi komisji oraz dokumentacja dotycząca szacowania szkód dostępna jest na stronie internetowej Warmińsko – Mazurskiego Urzędu Wojewódzkiego w Olsztynie, w zakładce: Co robimy > Sprawy z zakresu ochrony środowiska, przyrody oraz rolnictwa > Rolnictwo.

 

II. Zadania gminy

 

1. Pracownicy urzędu gminy sprawdzają kompletność złożonego przez rolnika wniosku o oszacowanie szkód, tj. wniosku i załącznika w postaci wydruku o płatności bezpośrednie.

 

2. Na podstawie wniosków rolników, wójt (burmistrz, prezydent miasta) przekazuje do Wojewody wniosek (na opracowanym formularzu) o uruchomienie komisji ds. szacowania szkód (wyłącznie za pośrednictwem platformy ePUAP), w możliwie najkrótszym terminie od dnia wystąpienia niekorzystnego zjawiska atmosferycznego. Wniosek o uruchomienie komisji składa się tylko raz w roku oddzielnie dla każdego rodzaju niekorzystnego zjawiska.

 

3. Po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku gminy przez Wojewodę i przekazaniu gminie informacji zwrotnej w tym zakresie, za pośrednictwem ePUAP, komisja powołana stosownym zarządzeniem Wojewody, złożona wyłącznie spośród członków wymienionych w zarządzeniu, dokonuje oszacowania szkód w gospodarstwach rolników, którzy przedłożyli wnioski, poprzez lustrację w terenie. W miarę napływu kolejnych wniosków rolników, gmina przesyła do Wojewody, (raz w tygodniu, w czwartki, za pośrednictwem ePUAP) jedynie uzupełnienie do wykazu poszkodowanych rolników, na formularzu stanowiącym załącznik do wniosku gminy do Wojewody obowiązkowo z powierzchnią uszkodzonych upraw wynikającą z wniosków rolników. Cały obieg dokumentacji odbywa się w systemie elektronicznym.

 

4. Obsługę organizacyjno - administracyjną komisji zapewnia urząd gminy.

 

5. Po sporządzeniu protokołu i wyliczeniu strat, zgodnie z zasadami, gmina przekazuje Wojewodzie Warmińsko – Mazurskiemu w terminie 30 dni od oszacowania szkód, a w przypadku protokołów zbiorczych w terminie 45 dni:

 1 egzemplarz protokołu oszacowania szkód w przypadku, jeżeli poziom strat jest niższy niż 30% średniej rocznej produkcji rolnej w gospodarstwie (drugi egzemplarz, gmina wydaje rolnikowi, ale dopiero po sprawdzeniu przez Wojewodę i przekazaniu stosownych informacji);

 2 egzemplarze protokołu, w przypadku, gdy poziom szkód był wyższy niż 30 % średniej rocznej produkcji rolnej oraz jeżeli straty zostały oszacowane przez komisję w środkach trwałych, celem potwierdzenia wystąpienia szkód przez Wojewodę. Po potwierdzeniu protokołów przez Wojewodę potwierdzone egzemplarze protokołów, Wojewoda przekazuje bezpośrednio do gminy, celem wydania ich poszkodowanym rolnikom.

 

6. Po sporządzeniu wszystkich protokołów z oszacowania szkód dla danego zjawiska, gmina opracowuje zestawienie imienne strat, wg określonego wzoru i przekazuje Wojewodzie.

 

III. Zadania komisji ds. szacowania strat w rolnictwie spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi

 

1. Przed oszacowaniem szkód, Przewodniczący Komisji wraz z doradcą W-MODR – sprawdzają zgodność danych we wniosku rolnika z danymi z wniosku o płatności oraz czy nazwy upraw i powierzchnia upraw jest zgodna z wydrukiem załączonego przez rolnika wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich.

 

2. Komisja, powołana stosownym zarządzeniem wojewody dokonuje oszacowania strat poprzez lustrację na miejscu. Komisja jest zobowiązana sporządzić protokół w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, jeden dla wojewody drugi dla producenta rolnego. Do protokołu może być dołączona dokumentacja fotograficzna potwierdzająca zakres szkód. Komisja może sporządzić kserokopię protokołu dla własnych potrzeb.

 

3. Protokół oszacowania szkód sporządza się wyłącznie na wzorze protokołu szacowania szkód z danymi do stosowania, obowiązującym w roku szacowania szkód, udostępnionym przez ministra właściwego do spraw rolnictwa i rozwoju wsi. Wysokość szkód powinna być wyliczana na poziomie gospodarstwa rolnego, pod warunkiem, że producent rolny posiada kompletne i wiarygodne dane obejmujące wszystkie zdarzenia prowadzonej produkcji roślinnej i zwierzęcej potwierdzające uzyskane plony oraz ceny w jego gospodarstwie w roku szacowania szkody, jak również dane z ubiegłych 3 lat (należy w takim przypadku stosować „Wzór protokołu oszacowania szkód bez danych do stosowania w 2022 r. – NZA”). Jeżeli rolnik nie jest w stanie udokumentować uzyskanych plonów i cen, Komisja do wyliczeń szkód przyjmuje dane dla regionu FADN A (dla województw warmińsko – mazurskiego, lubuskiego, pomorskiego, zachodniopomorskiego). Komisja wylicza straty w odniesieniu do produkcji z całego gospodarstwa, a więc w produkcji roślinnej i zwierzęcej, niezależnie od tego czy szkody wystąpiły wyłącznie w uprawach, czy wyłącznie w produkcji zwierzęcej. Linki do protokołów znajdują się na stronie Warmińsko – Mazurskiego Urzędu Wojewódzkiego w Olsztynie.

 

4. W przypadku szkód w uprawach spowodowanych przez niekorzystne zjawiska atmosferyczne w terminie do 20 maja wymagających zaorania lub ponownego obsiewu, poziom szkód w uprawach ustala się, uwzględniając szacunki strat określone przez komisję, jednak nie wyżej niż 50% plonu (w tym przypadku do wyliczenia wysokości szkód nie uwzględnia się plonów roślin które zostały zasiane po zlikwidowanych uprawach). Powyższa zasada nie dotyczy szkód w owocach.

 

5. W przypadku, gdy producent rolny deklarował w danym roku składanie wniosku o oszacowanie szkód w uprawach rolnych spowodowanych wystąpieniem suszy, Komisja składa protokół oszacowania szkód wojewodzie właściwemu ze względu na miejsce powstania tych szkód niezwłocznie, po otrzymaniu od wojewody, który powołał tę komisję, informacji o wysokości szkód spowodowanych przez suszę w uprawach rolnych, nie później niż do 15 listopada roku, w którym wystąpiła susza.

 

6. Sposób postępowania:

Protokół lub kalkulacja jest dostępna w aplikacji „Zgłoś szkodę rolniczą”, po zalogowaniu się do tej aplikacji profilem zaufanym.

Prawidłowo złożony wniosek wymaga opatrzenia go podpisem zaufanym. Po podpisaniu wypełnionego w aplikacji wniosku następuje automatyczne jego przeliczenie i generowany jest protokół, w przypadku gdy szkody spowodowane przez suszę są wyższe niż 30% średniej rocznej produkcji w gospodarstwie rolnym albo kalkulacja, gdy szkody zostaną wyliczone na poziomie 30% i mniej. Protokół lub kalkulacja jest dostępna w aplikacji „Zgłoś szkodę rolniczą”, po zalogowaniu się do tej aplikacji profilem zaufanym.

 

7. Przeprowadzenie kontroli na miejscu określonej procentowo liczby wniosków w zakresie prawdziwości danych wprowadzonych przez producentów rolnych do publicznej aplikacji we wnioskach o oszacowanie strat spowodowanych suszą. Komisja przeprowadzi kontrolę, po otrzymaniu informacji w tej sprawie od Wojewody.

 

8. W przypadku szacowania szkód pod kątem ubiegania się o kredyt na odtworzenie środków trwałych wysokość szkód nie może być wyższa niż wartość kosztów napraw lub różnicy pomiędzy wartością aktywów bezpośrednio przed wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego i bezpośrednio po jego wystąpieniu, przy czym minimalny poziom strat w odniesieniu do pojedynczego środka trwałego musi być wyższy od kwoty 3 350 zł.

 

9. W przypadku szacowania szkód w sadzie, lub innej plantacji roślin wieloletnich, których okres użytkowania jest dłuższy niż 5 lat jako szkód w środkach trwałych uwzględnia się wartość bieżącą roślin (tj. w zależności od wieku, gęstości nasadzeń szt./ha oraz podkładki) oraz współczynnik oceny bonitacyjnej wartości bieżącej (bez utraconych korzyści); do wykorzystania na stronie internetowej MRiRW - pomoc opracowanie Krzysztofa Zmarlickiego – „Określanie wartości plantacji kultur wieloletnich” udostępnione nieodpłatnie przez Polską Federację Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych. Uwzględniając obowiązujące przepisy jako szkody w środkach trwałych nie mogą być szacowane szkody w uprawach truskawek, plantacjach choinek, roślin na cele energetyczne oraz roślin ozdobnych. Szacowaniu szkód podlega wyłącznie uprawa wikliny na cele plecionkarskie.

 

10. Terminy szacowania szkód:

1) w ciągu 2 miesięcy od dnia zgłoszenia przez producenta rolnego powstania tych szkód, tj.:

a) od wschodów do czasu zbioru plonu głównego danej uprawy albo jej likwidacji, albo

b) nie później niż w terminie do 3 miesięcy od wystąpienia gradu, deszczu nawalnego, huraganu, pioruna, obsunięcia się ziemi lub lawiny – w przypadku szkód w środku trwałym, albo

c) nie później niż w terminie do 12 miesięcy od ustąpienia wody umożliwiającego komisji rozpoczęcie szacowania szkód – w przypadku szacowania szkód spowodowanych przez powódź w budynkach;

2) dwukrotnie, w przypadku szkód spowodowanych przez ujemne skutki przezimowania, przymrozki wiosenne, powódź lub grad w drzewach owocowych (dotyczy wyłącznie drzew owocowych jako środka trwałego natomiast nie dotyczy szkód w owocach tj. plonie):

a) po raz pierwszy – w terminie do 2 miesięcy od dnia powstania tych szkód,

b) po raz drugi – nie później niż w terminie do 12 miesięcy od dnia powstania tych szkód.

 

W pierwszym etapie szacowania szkód w drzewach owocowych sporządza się protokół w formie notatki zawierający dane niezbędne przy powtórnym szacowaniu szkód.

 

Komisja, dokonując szacowania po raz drugi sporządza protokół z szacowania szkód.